Stil werken in de klas: voor de ene leerkracht betekent dit dat niemand praat, voor de ander mag er zachtjes gefluisterd worden. Annette Blonk is directeur van De Gooische School in Laren en ziet dagelijks hoe zulke kleine verschillen doorwerken in haar team en in de klassen. Tijdens een bijeenkomst over de nieuwe kerndoelen woonde ze een workshop van Behavior Change Group bij en ze wilde meer weten. Ze volgde de opleiding 'Gedragsverandering voor leiders in het onderwijs' en ontdekte dat gedragsverandering ook vooral bij haarzelf begint.
Kun je vertellen hoe jouw werk als schoolleider eruitziet?
Ik ben schoolleider van een eenpitter. Dat betekent dat we een zelfstandige basisschool zijn en niet onder een grotere stichting vallen. Daardoor ben ik eigenlijk directeur-bestuurder en doe ik alles wat er moet gebeuren: van hr en financiën tot de onderwijsinhoud. Dat is heel breed, maar ook heel leuk, want de lijntjes zijn kort. Als we als team besluiten dat onze leerlingen iets nodig hebben en we hebben een goede onderbouwing, dan kunnen we dat ook echt doorpakken. Ooit ben ik zelf als leerkracht begonnen, maar inmiddels ga ik mijn vijfde jaar als directeur in.
Waar liepen jullie als school tegenaan op het gebied van gedrag?
We doen het als school eigenlijk goed. Er is een heldere visie, we hebben duidelijke kaders en we scoren hoog op welbevinden, zowel bij de kinderen en ouders als in het team. Toch zien we in de klassen dat veel kinderen moeite hebben met focussen en met het herkennen van grenzen. Mobiele telefoons en sociale media spelen daarin een grote rol. Wat 's avonds online gebeurt, werkt de volgende dag door in de groep.
Ik ben bang dat kinderen die hier niet goed leren omgaan met gedrag, later op de middelbare school vastlopen. De basisschool is juist een oefenplek. Hoe respecteer je elkaars grenzen? En hoe zorg je dat 'stop, hou op' ook echt ‘stop’ betekent?
Wat sprak je aan in de opleiding?
Tijdens een workshop die ik eerder bij jullie volgde kwam het besef dat je gedragsverandering niet kunt opleggen, maar dat het van binnenuit moet komen. Ik zocht naar handvatten om te kijken wat ik zelf kan doen. Als schoolleider wil je het team meenemen, zodat het team op zijn beurt de kinderen kan meenemen. Het begint dus bij jezelf; vandaar dat ik de opleiding wilde volgen.
Welke inzichten zijn je het meest bijgebleven?
Om te beginnen: wees duidelijk in wat je verwacht. Wat voor mij gewenst gedrag is, kan er voor een collega soms heel anders uitzien. Dat zie je terug als je van de ene klas naar de andere loopt; afspraken worden verschillend geïnterpreteerd. Daar zit ook een spanningsveld, want leerkrachten hebben behoefte aan autonomie. Niet alles hoeft dichtgetimmerd te worden. Toch zorgt te veel eigen interpretatie voor ruis. Als schoolleider ben je continu aan het balanceren, net als een leerkracht met een groep kinderen die de grenzen opzoekt.
Merk je na het volgen van de opleiding al verschil in je dagelijkse werk?
Ja, zeker. We zijn met 23 mensen en iedereen heeft zijn eigen persoonlijke sausje nodig. De één wil een luisterend oor, de ander wil concreet weten wat er van hem verwacht wordt en weer een ander wil vooral ruimte. De opleiding heeft me geholpen om daar nog bewuster mee om te gaan. Ik ben van nature al vrij open en stap makkelijk op mensen af, maar ik vang signalen nu beter op en blijf nieuwsgieriger naar wat erachter zit.
Ook het inzicht over urgentie herken ik. Zonder urgentie verandert gedrag niet, dan kun je trekken en sleuren wat je wilt. Mensen houden vast aan hun routines, omdat dat energie bespaart. Bij ons is dat punt van urgentie nu wel bereikt. We hebben gedrag en executieve vaardigheden als nieuwe prioriteit gekozen en zijn met subsidie ook als heel team een traject gestart. Als ik zelf niet het goede voorbeeld geef, hoe kan ik dat dan verwachten van mijn collega's en de kinderen?
Hoe heb je de opleiding zelf ervaren?
Heel positief! Er zit veel wetenschappelijke onderbouwing in en dat helpt mij. Docenten Rona en Rick zijn echte gedragsexperts, daar heb ik veel van geleerd. Wat ik ook heel waardevol vond, is dat Marieke van de Onderwijsinspectie erbij was om steeds de vertaalslag te maken. Hoe kijkt de inspectie bijvoorbeeld naar een groep waarin meerdere kinderen een diagnose hebben? Die koppeling met de praktijk maakte het voor mij compleet.
Voor wie is deze opleiding interessant?
Eigenlijk voor iedere schoolleider. Het geeft je veel inzicht en het laat je nadenken over je eigen handelen. Je spreekt iets af, het gebeurt niet, en dan leer je jezelf de vraag te stellen: ligt het misschien aan de manier waarop ik het communiceer? Moet ik mensen meer meenemen in het proces? Het laat je aan jezelf werken, en daar begint gedragsverandering.
Meer weten over de opleiding 'Gedragsverandering voor leiders in het onderwijs'? Lees hier meer en vraag de brochure aan.
